Przejdź do treści
Maturka

Funkcje · lekcja 2 z 6

Funkcja liniowa

Wzór y = ax + b, miejsce zerowe, monotoniczność, proste równoległe i prostopadłe oraz wyznaczanie wzoru z dwóch punktów.

13 min czytania

Spis treści

Co musisz wiedzieć

Funkcja liniowa
f(x)=ax+bf(x) = ax + b

aa – współczynnik kierunkowy (nachylenie), bb – wyraz wolny: wykres przecina oś OYOY w punkcie (0,b)(0, b).

Znak współczynnika a decyduje o monotoniczności.xy-3-2-11234-3-2-1123450a > 0a < 0a = 0
Znak współczynnika a decyduje o monotoniczności.
  • a>0a > 0 – funkcja rosnąca, a<0a < 0 – malejąca, a=0a = 0 – stała.
  • Miejsce zerowe (dla a≠0a \neq 0): x0=−bax_0 = -\frac{b}{a}.
  • Współczynnik aa mówi, o ile zmienia się yy, gdy xx rośnie o 11.
Współczynnik kierunkowy z dwóch punktów
a=y2−y1x2−x1a = \frac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1}

Proste równoległe i prostopadłe

Warunkina karcie wzorów →
roˊwnoległe: a1=a2prostopadłe: a1⋅a2=−1\text{równoległe: } a_1 = a_2 \qquad \text{prostopadłe: } a_1\cdot a_2 = -1

Schemat krok po kroku

Tak rozwiązujesz typowe zadanie z tego tematu:

  1. 1

    Oblicz współczynnik a

    Z dwóch punktów: a=y2−y1x2−x1a = \frac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1}, albo z warunku równoległości/prostopadłości.

  2. 2

    Podstaw punkt do y = ax + b

    Za xx i yy wstaw współrzędne punktu, za aa – wynik z kroku 1.

  3. 3

    Wyznacz b

    Rozwiąż równanie liniowe względem bb.

  4. 4

    Zapisz wzór i sprawdź

    Podstaw drugi punkt – powinien spełniać wzór.

Rozwiązane przykłady

Przykład 1

Wzór z dwóch punktów

Wyznacz wzór funkcji liniowej, której wykres przechodzi przez punkty A=(1,3)A = (1, 3) i B=(3,7)B = (3, 7).

xy-2-112345-2-11234567890AB
  1. a=7−33−1=42=2a = \frac{7 - 3}{3 - 1} = \frac{4}{2} = 2.

  2. Podstawiamy AA: 3=2⋅1+b3 = 2\cdot 1 + b, więc b=1b = 1.

  3. Sprawdzenie dla BB: 2⋅3+1=72\cdot 3 + 1 = 7. ✓

Odpowiedź: y=2x+1y = 2x + 1

Przykład 2

Własności ze wzoru

Dla funkcji f(x)=−12x+2f(x) = -\frac{1}{2}x + 2 podaj miejsce zerowe, monotoniczność i punkt przecięcia z osią OYOY.

xy-2-1123456-2-1123404(0, 2)
  1. −12x+2=0  ⟺  x=4-\frac{1}{2}x + 2 = 0 \iff x = 4.

  2. a=−12<0a = -\frac{1}{2} < 0, więc funkcja jest malejąca.

  3. b=2b = 2, więc wykres przecina oś OYOY w (0,2)(0, 2).

Odpowiedź: x0=4x_0 = 4, malejąca, (0,2)(0, 2)

Przykład 3

Prosta równoległa

Wyznacz równanie prostej równoległej do prostej y=3x−1y = 3x - 1 i przechodzącej przez punkt P=(1,5)P = (1, 5).

  1. Proste równoległe mają ten sam współczynnik: a=3a = 3.

  2. 5=3⋅1+b5 = 3\cdot 1 + b, więc b=2b = 2.

Odpowiedź: y=3x+2y = 3x + 2

Typowe błędy

  • Odwrotna kolejność w liczniku i mianowniku: a=x2−x1y2−y1a = \frac{x_2 - x_1}{y_2 - y_1} – źle.
  • Dla prostej prostopadłej zmiana tylko znaku (a=−3a = -3) zamiast wzięcia odwrotności z przeciwnym znakiem (a=−13a = -\frac{1}{3}).
  • Mylenie miejsca zerowego z wyrazem wolnym bb.

Na maturze

Koniec lekcji

Oznacz ją jako przeczytaną, żeby odblokować zadania.