Przejdź do treści
Maturka

Trygonometria · lekcja 1 z 2

Funkcje trygonometryczne w trójkącie prostokątnym

Sinus, cosinus i tangens jako stosunki boków w trójkącie prostokątnym oraz wartości dla kątów 30°, 45° i 60°.

12 min czytania

Spis treści

Co musisz wiedzieć

W trójkącie prostokątnym każdy kąt ostry wyznacza trzy stosunki boków. Najważniejsze, żeby dobrze nazwać boki względem kąta α\alpha: przyprostokątna naprzeciw kąta, przyprostokątna przyległa do kąta i przeciwprostokątna (najdłuższa, naprzeciw kąta prostego).

Boki nazywamy względem kąta α.b (przyległa)a (naprzeciw)cαACB
Boki nazywamy względem kąta α.
Funkcje trygonometryczne kąta ostregona karcie wzorów →
sin⁡α=accos⁡α=bctg⁡α=ab\sin\alpha = \frac{a}{c} \qquad \cos\alpha = \frac{b}{c} \qquad \operatorname{tg}\alpha = \frac{a}{b}
30°30°45°45°60°60°
sin⁡\sin12\frac{1}{2}22\frac{\sqrt{2}}{2}32\frac{\sqrt{3}}{2}
cos⁡\cos32\frac{\sqrt{3}}{2}22\frac{\sqrt{2}}{2}12\frac{1}{2}
tg⁡\operatorname{tg}33\frac{\sqrt{3}}{3}113\sqrt{3}

Schemat krok po kroku

Tak rozwiązujesz typowe zadanie z tego tematu:

  1. 1

    Zaznacz kąt i nazwij boki

    Który bok jest naprzeciw kąta, który przyległy, który jest przeciwprostokątną?

  2. 2

    Wybierz funkcję

    Łączy bok, który znasz, z bokiem, którego szukasz.

  3. 3

    Ułóż i rozwiąż równanie

    Np. sin⁡30°=x10\sin 30° = \frac{x}{10}, więc x=10⋅12x = 10\cdot\frac{1}{2}.

  4. 4

    Sprawdź Pitagorasem

    a2+b2=c2a^2 + b^2 = c^2 – szybka kontrola wyniku.

Rozwiązane przykłady

Przykład 1

Wartości funkcji

Przyprostokątne trójkąta mają długości 33 i 44. Oblicz sinus, cosinus i tangens kąta leżącego naprzeciw boku 33.

b (przyległa)a (naprzeciw)cαACB
  1. Przeciwprostokątna: c=9+16=5c = \sqrt{9 + 16} = 5.

  2. sin⁡α=35\sin\alpha = \frac{3}{5}, cos⁡α=45\cos\alpha = \frac{4}{5}, tg⁡α=34\operatorname{tg}\alpha = \frac{3}{4}.

Odpowiedź: sin⁡α=35\sin\alpha = \frac{3}{5}, cos⁡α=45\cos\alpha = \frac{4}{5}, tg⁡α=34\operatorname{tg}\alpha = \frac{3}{4}

Przykład 2

Boki z kąta

Przeciwprostokątna ma długość 1010, a jeden z kątów ostrych ma miarę 30°30°. Oblicz długości przyprostokątnych.

  1. Naprzeciw kąta 30°30°: x=10⋅sin⁡30°=10⋅12=5x = 10\cdot\sin 30° = 10\cdot\frac{1}{2} = 5.

  2. Przyległa: y=10⋅cos⁡30°=10⋅32=53y = 10\cdot\cos 30° = 10\cdot\frac{\sqrt{3}}{2} = 5\sqrt{3}.

  3. Kontrola: 25+75=10025 + 75 = 100. ✓

Odpowiedź: 55 i 535\sqrt{3}

Przykład 3

Zadanie z życia

Drabinę o długości 55 m oparto o ścianę pod kątem 60°60° do podłoża. Na jakiej wysokości opiera się o ścianę?

  1. Drabina to przeciwprostokątna, wysokość – przyprostokątna naprzeciw kąta 60°60°.

  2. h=5⋅sin⁡60°=532≈4,33h = 5\cdot\sin 60° = \frac{5\sqrt{3}}{2} \approx 4{,}33 m.

Odpowiedź: 532≈4,33\frac{5\sqrt{3}}{2} \approx 4{,}33 m

Typowe błędy

  • Nazywanie boków bez patrzenia na kąt – „naprzeciw” zależy od tego, który kąt rozważasz.
  • Mylenie wartości sin⁡30°\sin 30° i cos⁡30°\cos 30°.
  • Tangens jako przyległanaprzeciw\frac{\text{przyległa}}{\text{naprzeciw}} – odwrotnie!

Na maturze

Koniec lekcji

Oznacz ją jako przeczytaną, żeby odblokować zadania.