Przejdź do treści
Maturka

Równania i nierówności · lekcja 2 z 6

Nierówności liniowe

Nierówności rozwiązuje się prawie jak równania – z jedną pułapką: mnożenie przez liczbę ujemną odwraca znak.

9 min czytania

Spis treści

Co musisz wiedzieć

Nierówność liniowa ma postać np. 3x−5>73x - 5 > 7. Jej rozwiązaniem nie jest jedna liczba, lecz cały zbiór – najczęściej przedział.

Przekształcasz ją tak samo jak równanie: dodajesz, odejmujesz, mnożysz i dzielisz obie strony. Jest tylko jedna nowa zasada:

Dlaczego? 2<52 < 5, ale po pomnożeniu przez −1-1: −2>−5-2 > -5. Liczby ujemne „odwracają” porządek na osi.

ZnakPrzedziałNa osi
x>ax > a(a,+∞)(a, +\infty)puste kółko
x≥ax \ge a⟨a,+∞)\langle a, +\infty)pełne kółko
x<ax < a(−∞,a)(-\infty, a)puste kółko
x≤ax \le a(−∞,a⟩(-\infty, a\ranglepełne kółko

Schemat krok po kroku

Tak rozwiązujesz typowe zadanie z tego tematu:

  1. 1

    Usuń ułamki i nawiasy

    Mnożenie przez dodatni wspólny mianownik nie zmienia znaku.

  2. 2

    Niewiadome na jedną stronę, liczby na drugą

    Tak jak w równaniu.

  3. 3

    Podziel przez współczynnik przy x

    Jeśli jest ujemny – odwróć znak nierówności.

  4. 4

    Zapisz zbiór rozwiązań

    Jako przedział i/lub na osi liczbowej.

Rozwiązane przykłady

Przykład 1

Dzielenie przez liczbę ujemną

Rozwiąż nierówność 3−2x≥73 - 2x \ge 7.

-6-5-4-3-2-10123
  1. −2x≥7−3-2x \ge 7 - 3, czyli −2x≥4-2x \ge 4.

  2. Dzielimy przez −2-2 i odwracamy znak: x≤−2x \le -2.

Odpowiedź: x∈(−∞,−2⟩x \in (-\infty, -2\rangle

Przykład 2

Z ułamkami

Rozwiąż nierówność x+12−x3<1\dfrac{x + 1}{2} - \dfrac{x}{3} < 1.

  1. Mnożymy przez 66 (dodatnie – znak bez zmian): 3(x+1)−2x<63(x + 1) - 2x < 6.

  2. 3x+3−2x<63x + 3 - 2x < 6

  3. x<3x < 3

Odpowiedź: x∈(−∞,3)x \in (-\infty, 3)

Przykład 3

Najmniejsza liczba całkowita

Wyznacz najmniejszą liczbę całkowitą spełniającą nierówność 5x−3>2x+75x - 3 > 2x + 7.

  1. 3x>103x > 10, więc x>103=313x > \frac{10}{3} = 3\frac{1}{3}.

  2. Najmniejsza liczba całkowita większa od 3133\frac{1}{3} to 44.

    33 nie spełnia nierówności, bo 3<3133 < 3\frac{1}{3}.

Odpowiedź: 44

Typowe błędy

  • Brak zmiany znaku przy dzieleniu przez liczbę ujemną – najczęstszy błąd w tym temacie.
  • Zapisywanie odpowiedzi jako x=3x = 3 zamiast przedziału.
  • Domknięcie przedziału przy nierówności ostrej (<<, >>).

Na maturze

Koniec lekcji

Oznacz ją jako przeczytaną, żeby odblokować zadania.