Przejdź do treści
Maturka

Planimetria · lekcja 1 z 5

Kąty i trójkąty

Kąty przy prostych równoległych, suma kątów trójkąta, twierdzenie Pitagorasa, trójkąty szczególne oraz twierdzenia sinusów i cosinusów.

15 min czytania

Spis treści

Co musisz wiedzieć

Kąty

  • Kąty przyległe mają wspólne ramię, a pozostałe tworzą prostą – ich suma to 180°180°.
  • Kąty wierzchołkowe (naprzeciw siebie przy przecięciu prostych) są równe.
  • Gdy prosta przecina dwie proste równoległe, kąty odpowiadające i naprzemianległe są równe.

Trójkąt

  • Suma kątów wewnętrznych trójkąta to 180°180°.
  • Nierówność trójkąta: każdy bok jest krótszy od sumy dwóch pozostałych (a<b+ca < b + c).
  • Naprzeciw dłuższego boku leży większy kąt.
Twierdzenie Pitagorasa
a2+b2=c2a^2 + b^2 = c^2

W trójkącie prostokątnym; cc – przeciwprostokątna. Działa też odwrotnie: jeśli a2+b2=c2a^2 + b^2 = c^2, trójkąt jest prostokątny.

Trójkąt równoboczny o boku ana karcie wzorów →
h=a32P=a234h = \frac{a\sqrt{3}}{2} \qquad P = \frac{a^2\sqrt{3}}{4}
TrójkątStosunek boków
45°,45°,90°45°, 45°, 90° (połowa kwadratu)a:a:a2a : a : a\sqrt{2}
30°,60°,90°30°, 60°, 90° (połowa trójkąta równobocznego)a:a3:2aa : a\sqrt{3} : 2a

Dowolny trójkąt

Twierdzenie sinusówna karcie wzorów →
asin⁡α=bsin⁡β=csin⁡γ=2R\frac{a}{\sin\alpha} = \frac{b}{\sin\beta} = \frac{c}{\sin\gamma} = 2R

R – promień okręgu opisanego na trójkącie.

Twierdzenie cosinusówna karcie wzorów →
c2=a2+b2−2abcos⁡γc^2 = a^2 + b^2 - 2ab\cos\gamma

Uogólnienie Pitagorasa: dla γ=90°\gamma = 90° mamy cos⁡γ=0\cos\gamma = 0.

Schemat krok po kroku

Tak rozwiązujesz typowe zadanie z tego tematu:

  1. 1

    Zrób rysunek

    Oznacz dane i szukane wielkości, zaznacz kąty proste.

  2. 2

    Szukaj trójkątów prostokątnych

    Wysokości i przekątne często je tworzą – wtedy Pitagoras lub trygonometria.

  3. 3

    Wykorzystaj sumę kątów

    Nieznane kąty wyznaczysz z 180°180° w trójkącie i kątów przy prostych.

  4. 4

    W dowolnym trójkącie – sinusy lub cosinusy

    Dwa boki i kąt między nimi → cosinusów. Bok i kąt naprzeciw → sinusów.

Rozwiązane przykłady

Przykład 1

Kąty w stosunku

Kąty trójkąta mają miary w stosunku 2:3:42 : 3 : 4. Oblicz te kąty.

  1. Kąty: 2x2x, 3x3x, 4x4x. Suma: 9x=180°9x = 180°, więc x=20°x = 20°.

  2. Kąty: 40°40°, 60°60°, 80°80°.

Odpowiedź: 40°40°, 60°60°, 80°80°

Przykład 2

Pitagoras

Przeciwprostokątna trójkąta prostokątnego ma długość 1010, a jedna z przyprostokątnych 66. Oblicz drugą przyprostokątną.

  1. 62+b2=1026^2 + b^2 = 10^2, czyli b2=100−36=64b^2 = 100 - 36 = 64.

  2. b=8b = 8

Odpowiedź: 88

Przykład 3

Twierdzenie cosinusów

W trójkącie ABCABC boki ∣BC∣=5|BC| = 5 i ∣AC∣=8|AC| = 8, a kąt między nimi ma miarę 60°60°. Oblicz ∣AB∣|AB|.

58?60°CBA
  1. ∣AB∣2=52+82−2⋅5⋅8⋅cos⁡60°|AB|^2 = 5^2 + 8^2 - 2\cdot 5\cdot 8\cdot\cos 60°

  2. =25+64−80⋅12=89−40=49= 25 + 64 - 80\cdot\frac{1}{2} = 89 - 40 = 49

  3. ∣AB∣=7|AB| = 7

Odpowiedź: ∣AB∣=7|AB| = 7

Typowe błędy

  • Stosowanie Pitagorasa w trójkącie, który nie jest prostokątny.
  • W Pitagorasie dodawanie kwadratu przeciwprostokątnej: 62+1026^2 + 10^2 zamiast 102−6210^2 - 6^2.
  • Mylenie wysokości trójkąta równobocznego a32\frac{a\sqrt{3}}{2} z polem.

Na maturze

Koniec lekcji

Oznacz ją jako przeczytaną, żeby odblokować zadania.