Przejdź do treści
Maturka

Liczby rzeczywiste · lekcja 3 z 5

Logarytmy

Czym jest logarytm, jak go obliczyć z definicji i jak korzystać z praw logarytmów.

12 min czytania

Spis treści

Co musisz wiedzieć

Logarytm odpowiada na pytanie: do jakiej potęgi trzeba podnieść podstawę, żeby otrzymać daną liczbę? Np. log⁡28=3\log_2 8 = 3, bo 23=82^3 = 8.

Definicja logarytmuna karcie wzorów →
log⁡ab=c  ⟺  ac=b\log_a b = c \iff a^c = b

Założenia: a>0a > 0, a≠1a \neq 1, b>0b > 0.

Zapis log⁡b\log b (bez podstawy) oznacza logarytm dziesiętny, czyli log⁡10b\log_{10} b. Np. log⁡1000=3\log 1000 = 3.

  • log⁡a1=0\log_a 1 = 0, bo a0=1a^0 = 1
  • log⁡aa=1\log_a a = 1, bo a1=aa^1 = a
  • alog⁡ab=ba^{\log_a b} = b

Prawa działań na logarytmach

Logarytm iloczynu i ilorazuna karcie wzorów →
log⁡a(xy)=log⁡ax+log⁡aylog⁡axy=log⁡ax−log⁡ay\log_a (xy) = \log_a x + \log_a y \qquad \log_a \frac{x}{y} = \log_a x - \log_a y
Logarytm potęgina karcie wzorów →
log⁡axk=k⋅log⁡ax\log_a x^k = k\cdot\log_a x
Zamiana podstawyna karcie wzorów →
log⁡ab=log⁡cblog⁡ca\log_a b = \frac{\log_c b}{\log_c a}

Schemat krok po kroku

Tak rozwiązujesz typowe zadanie z tego tematu:

  1. 1

    Sprawdź podstawy

    Jeśli logarytmy mają tę samą podstawę – możesz je łączyć prawami działań.

  2. 2

    Połącz logarytmy

    Suma → logarytm iloczynu, różnica → logarytm ilorazu, liczba przed logarytmem → wykładnik.

  3. 3

    Zapisz liczbę jako potęgę podstawy

    Np. log⁡381\log_3 81: 81=3481 = 3^4, więc wynik to 44.

  4. 4

    Odczytaj wynik z definicji

    log⁡aac=c\log_a a^c = c.

Rozwiązane przykłady

Przykład 1

Z definicji

Oblicz log⁡232+log⁡319\log_2 32 + \log_3 \frac{1}{9}.

  1. log⁡232=5\log_2 32 = 5, bo 25=322^5 = 32.

  2. log⁡319=−2\log_3 \frac{1}{9} = -2, bo 3−2=193^{-2} = \frac{1}{9}.

  3. 5+(−2)=35 + (-2) = 3

Odpowiedź: 33

Przykład 2

Suma logarytmów

Oblicz log⁡64+log⁡69\log_6 4 + \log_6 9.

  1. Te same podstawy, więc łączymy: log⁡6(4⋅9)=log⁡636\log_6 (4\cdot 9) = \log_6 36.

    Osobno żaden z tych logarytmów nie jest liczbą całkowitą – dopiero połączone dają ładny wynik.

  2. 36=6236 = 6^2, więc log⁡636=2\log_6 36 = 2.

Odpowiedź: 22

Przykład 3

Liczba przed logarytmem

Oblicz 2log⁡510−log⁡542\log_5 10 - \log_5 4.

  1. 2log⁡510=log⁡5102=log⁡51002\log_5 10 = \log_5 10^2 = \log_5 100

  2. log⁡5100−log⁡54=log⁡51004=log⁡525\log_5 100 - \log_5 4 = \log_5 \frac{100}{4} = \log_5 25

  3. 25=5225 = 5^2, więc wynik to 22.

Odpowiedź: 22

Typowe błędy

  • log⁡(a+b)=log⁡a+log⁡b\log (a + b) = \log a + \log b – źle! Suma logarytmów to logarytm iloczynu, nie sumy.
  • log⁡axlog⁡ay=log⁡ax−log⁡ay\frac{\log_a x}{\log_a y} = \log_a x - \log_a y – źle! Różnica logarytmów to logarytm ilorazu, a iloraz logarytmów to coś innego.
  • Łączenie logarytmów o różnych podstawach, np. log⁡28+log⁡39=log⁡672\log_2 8 + \log_3 9 = \log_6 72 – nie wolno.

Na maturze

Koniec lekcji

Oznacz ją jako przeczytaną, żeby odblokować zadania.