Przejdź do treści
Maturka

Ciągi · lekcja 2 z 3

Ciąg arytmetyczny

Ciąg ze stałą różnicą: wzór na n-ty wyraz, suma n wyrazów i własność trzech kolejnych wyrazów.

12 min czytania

Spis treści

Co musisz wiedzieć

W ciągu arytmetycznym każdy wyraz powstaje z poprzedniego przez dodanie tej samej liczby rr (różnicy). Np. 3,7,11,15,…3, 7, 11, 15, \ldots ma r=4r = 4.

n-ty wyrazna karcie wzorów →
an=a1+(n−1)ra_n = a_1 + (n - 1)r
Suma n początkowych wyrazówna karcie wzorów →
Sn=a1+an2⋅n=2a1+(n−1)r2⋅nS_n = \frac{a_1 + a_n}{2}\cdot n = \frac{2a_1 + (n - 1)r}{2}\cdot n
Trzy kolejne wyrazyna karcie wzorów →
a,b,c – arytmetyczny  ⟺  b=a+c2  ⟺  2b=a+ca, b, c \text{ – arytmetyczny} \iff b = \frac{a + c}{2} \iff 2b = a + c

Środkowy wyraz jest średnią arytmetyczną sąsiednich.

Schemat krok po kroku

Tak rozwiązujesz typowe zadanie z tego tematu:

  1. 1

    Wypisz dane

    Co znasz: a1a_1, rr, któryś wyraz, sumę?

  2. 2

    Wyraź wyrazy przez a₁ i r

    a5=a1+4ra_5 = a_1 + 4r, a10=a1+9ra_{10} = a_1 + 9r – dostajesz równania.

  3. 3

    Rozwiąż równanie lub układ

    Zwykle układ dwóch równań z niewiadomymi a1a_1 i rr.

  4. 4

    Oblicz, o co pytają

    Wyraz, sumę lub liczbę wyrazów.

Rozwiązane przykłady

Przykład 1

Wyraz i suma

W ciągu arytmetycznym a1=3a_1 = 3 i r=4r = 4. Oblicz a10a_{10} i sumę dziesięciu początkowych wyrazów.

  1. a10=3+9⋅4=39a_{10} = 3 + 9\cdot 4 = 39

  2. S10=3+392⋅10=21⋅10=210S_{10} = \frac{3 + 39}{2}\cdot 10 = 21\cdot 10 = 210

Odpowiedź: a10=39a_{10} = 39, S10=210S_{10} = 210

Przykład 2

Dwa wyrazy dane

W ciągu arytmetycznym a3=7a_3 = 7 i a7=19a_7 = 19. Wyznacz a1a_1 i rr.

  1. a7−a3=4ra_7 - a_3 = 4r, więc 4r=124r = 12 i r=3r = 3.

  2. a3=a1+2ra_3 = a_1 + 2r, czyli 7=a1+67 = a_1 + 6, więc a1=1a_1 = 1.

Odpowiedź: a1=1a_1 = 1, r=3r = 3

Przykład 3

Trzy wyrazy z parametrem

Liczby x−1x - 1, 2x2x, x+7x + 7 są (w tej kolejności) trzema kolejnymi wyrazami ciągu arytmetycznego. Wyznacz xx.

  1. Warunek: 2⋅2x=(x−1)+(x+7)2\cdot 2x = (x - 1) + (x + 7).

  2. 4x=2x+64x = 2x + 6, więc x=3x = 3.

  3. Sprawdzenie: 2,6,102, 6, 10 – różnica 44. ✓

Odpowiedź: x=3x = 3

Typowe błędy

  • an=a1+nra_n = a_1 + nr zamiast a1+(n−1)ra_1 + (n - 1)r.
  • W warunku na trzy wyrazy: b=a+cb = a + c zamiast 2b=a+c2b = a + c.
  • Liczenie sumy wzorem na wyraz (i odwrotnie).

Na maturze

Koniec lekcji

Oznacz ją jako przeczytaną, żeby odblokować zadania.