Spis treści
Co musisz wiedzieć
W ciągu arytmetycznym każdy wyraz powstaje z poprzedniego przez dodanie tej samej liczby r (różnicy). Np. 3,7,11,15,… ma r=4.
n-ty wyrazna karcie wzorów →an=a1+(n−1)r Suma n początkowych wyrazówna karcie wzorów →Sn=2a1+an⋅n=22a1+(n−1)r⋅n Trzy kolejne wyrazyna karcie wzorów →a,b,c – arytmetyczny⟺b=2a+c⟺2b=a+c Środkowy wyraz jest średnią arytmetyczną sąsiednich.
Schemat krok po kroku
Tak rozwiązujesz typowe zadanie z tego tematu:
- 1
Wypisz dane
Co znasz: a1, r, któryś wyraz, sumę?
- 2
Wyraź wyrazy przez a₁ i r
a5=a1+4r, a10=a1+9r – dostajesz równania.
- 3
Rozwiąż równanie lub układ
Zwykle układ dwóch równań z niewiadomymi a1 i r.
- 4
Oblicz, o co pytają
Wyraz, sumę lub liczbę wyrazów.
Rozwiązane przykłady
W ciągu arytmetycznym a1=3 i r=4. Oblicz a10 i sumę dziesięciu początkowych wyrazów.
a10=3+9⋅4=39
S10=23+39⋅10=21⋅10=210
Odpowiedź: a10=39, S10=210
Przykład 2
Dwa wyrazy dane
W ciągu arytmetycznym a3=7 i a7=19. Wyznacz a1 i r.
a7−a3=4r, więc 4r=12 i r=3.
a3=a1+2r, czyli 7=a1+6, więc a1=1.
Odpowiedź: a1=1, r=3
Przykład 3
Trzy wyrazy z parametrem
Liczby x−1, 2x, x+7 są (w tej kolejności) trzema kolejnymi wyrazami ciągu arytmetycznego. Wyznacz x.
Warunek: 2⋅2x=(x−1)+(x+7).
4x=2x+6, więc x=3.
Sprawdzenie: 2,6,10 – różnica 4. ✓
Odpowiedź: x=3
Typowe błędy
- ✗an=a1+nr zamiast a1+(n−1)r.
- ✗W warunku na trzy wyrazy: b=a+c zamiast 2b=a+c.
- ✗Liczenie sumy wzorem na wyraz (i odwrotnie).
Na maturze